Oι αντάρτες της ανατολικής Ουκρανίας και η Ρωσία προσπαθούν, μέσω της κατάληψης των δημοσίων κτιρίων να μπλοκάρουν την ομαλή διεξαγωγή των εκλογών στις ανατολικές επαρχίες.
Οι εκλογές είναι σημαντικές γιατί θα καθορίσουν την κατανομή των πολιτικών και οικονομικών οφελών για τα επόμενα κρίσιμα χρόνια. Συγκεκριμένα, η χρεωκοπημένη Ουκρανία έχει μπει σε πρόγραμμα στήριξης του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, γεγονός που την δεσμεύει μεσοπρόθεσμα να επιτύχει σημαντική δημοσιονομική προσαρμογή. Το βασικό ερώτημα της εσωτερικής ουκρανικής πολιτικής για τα επόμενα χρόνια είναι συνεπώς το πως θα κατανεμηθεί στην οικονομία και κοινωνία το κόστος της προσαρμογής. Επίσης, πέραν από το πρόγραμμα του ΔΝΤ υπάρχει και το ζήτημα του οικονομικού προσανατολισμού προς την ευρωπαϊκή αγορά. Μία εκτεταμένη εμπορική συμφωνία με
την Ευρωπαϊκή Ένωση θα έχει επιπτώσεις στην δομή της ουκρανικής οικονομίας, γεγονός που θα προκαλέσει αιτήματα για πολιτικές παρεμβάσεις. Ο έλεγχος της εξουσίας είναι συνεπώς αρκετά σημαντικός παράγοντας που θα επηρεάσει την κατανομή του κόστους και των οφελών στο εσωτερικό της ουκρανικής οικονομίας και κοινωνίας.
Αυτήν την στιγμή, το επικρατέστερο σενάριο για το αποτέλεσμα των εκλογών στα τέλη Μαΐου προβλέπει την άνετη επικράτηση της φιλοδυτικής πλευράς στις προεδρικές εκλογές. Οι πιο πρόσφατες δημοσκοπήσεις προβλέπουν ότι την πρωτιά θα καταλάβει ο φιλοδυτικός δισεκατομμυριούχος υποψήφιος Petro Poroshenko με ποσοστό 32,9%, ενώ δεύτερη έρχεται η Yulia Timoshenko με 9,5%.[1] Αν και ο Poroshenko έχει στο ιστορικό του περιπτώσεις συνεργασίας και με τις δύο πλευρές, η προεκλογική του εκστρατεία έχει ένα ξεκάθαρο φιλοδυτικό χαρακτήρα. Είναι χαρακτηριστικό ότι κατά την διάρκεια της αναγγελίας της υποψηφιότητάς του, ο Poroshenko δήλωσε ότι θα εργαστεί για να απομακρύνει την Ουκρανία από την σφαίρα επιρροής της Μόσχας, κίνηση που κατά την γνώμη του έπρεπε να είχε γίνει εδώ και δύο δεκαετίες. Επίσης, έχει ζητήσει από την Δύση να παρέχει εγγυήσεις ασφαλείας στην Ουκρανία, δηλώνοντας παράλληλα ότι υπάρχει ξεκάθαρος στρατιωτικός κίνδυνος από την Ρωσία.[2]
Δεδομένων των παραπάνω, βασικός στόχος των φιλο-ρωσικών δυνάμεων στις ανατολικές επαρχίες είναι να μπλοκάρουν την ομαλή διεξαγωγή των εκλογών στην περιοχή τους. Η κατάληψη δημοσίων κτιρίων και η γενικότερη αναταραχή δημιουργούν πρόβλημα στην διαδικασία των εκλογών, οδηγώντας αναπόφευκτα σε αποχή από τις κάλπες του μεγαλύτερου τμήματος του πληθυσμού στην ανατολή. Το γεγονός αυτό θα δώσει δικαίωμα στις φιλο-ρωσικές δυνάμεις (και την ίδια την Ρωσία) να αμφισβητήσει ανοιχτά το εκλογικό αποτέλεσμα και να ζητήσει άμεσα διαπραγματεύσεις για συνταγματική μεταρρύθμιση. (Σε αυτό το πλαίσιο – και όπως έχουμε γράψει και παλαιότερα – είναι προφανές ότι μία συμφωνία προ των εκλογών για αλλαγή του συντάγματος προς ένα ομοσπονδιακό σχήμα πιθανότητα θα είναι αποδεκτή από την φιλο-ρωσική πλευρά.)
Αντιθέτως, η φιλοδυτική πλευρά έχει κάθε συμφέρον να διεξαχθούν οι εκλογές όσο πιο ομαλά γίνεται, ενώ θα προτιμούσε να μεταθέσει την συζήτηση για τις αλλαγές στο σύνταγμα για όσο πιο αργά γίνεται. Η ομαλή διεξαγωγή των εκλογών της δίνει το δικαίωμα να επικαλεσθεί την λαϊκή συναίνεση για να προχωρήσει στις πολιτικές επιλογές που επιθυμεί. Η μετάθεση της συζήτησης για το μέλλον, δε, της δίνει την δυνατότητα να επιβάλει όσο περισσότερα τετελεσμένα γίνεται πριν υπάρξει (και αν υπάρξει) οποιαδήποτε πραγματική αποκέντρωση εξουσιών στο ουκρανικό πολιτικό σύστημα.
Η κατάσταση αυτή μπορεί να αλλάξει μέχρι τις εκλογές μόνον αν κάποια από τις δύο πλευρές καταφέρει να επιβληθεί. Σε αυτό το πλαίσιο, η ουκρανική κυβέρνηση διαθέτει την επιλογή να χρησιμοποιήσει βία για να ανακαταλάβει τα δημόσια κτίρια και να προσφέρει την στοιχειώδη ομαλότητα που πρέπει να υπάρχει για να διεξαχθούν εκλογές. Εναλλακτικά, η Δύση διαθέτει την επιλογή να προχωρήσει σε κλαδικές οικονομικές κυρώσεις για να δημιουργήσει περαιτέρω οικονομικό κόστος στην ρωσική κυβέρνηση. Στην αντίπερα όχθη, η Ρωσία διαθέτει την επιλογή να εισβάλει στις ανατολικές επαρχίες για να επιβάλει μία de facto διχοτόμηση της Ουκρανίας.
Επί του παρόντος, καμία από τις δύο πλευρές δεν θα επιθυμούσε να ασκήσει την επιλογή της κλιμάκωσης. Μία ευρεία και επιτυχημένη προσπάθεια ανακατάληψης των κτιρίων θα προκαλέσει άμεση στρατιωτική επέμβαση της Ρωσίας, οδηγώντας την ουκρανική κυβέρνηση στο αντίθετο από το επιθυμητό αποτέλεσμα. Αντιστρόφως, μία αναίτια εισβολή και διχοτόμηση της Ουκρανίας θα έχει σημαντικό κόστος για την ρωσική οικονομία, το οποίο μπορεί να μετατραπεί μεσοπρόθεσμα σε πολιτικό κόστος για την ρωσική κυβέρνηση. Με άλλα λόγια, μέχρι στιγμής η χρήση ανταρτών αποτελεί μία σχετικά φθηνότερη επιλογή για την Ρωσία. Τέλος, όπως αναφέρεται και παρακάτω, η σημαντική κλιμάκωση των οικονομικών κυρώσεων μπορεί επίσης να έχει το αντίθετο από το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα για την Δύση και την κυβέρνηση του Κιέβου, ενώ δεν είναι αυτονόητο ότι όλες οι ευρωπαϊκές χώρες είναι έτοιμες να εμπλακούν σε οικονομικό πόλεμο με την Ρωσία προς όφελος της Ουκρανίας.
Στην παραπάνω εκτίμηση υπάρχουν δύο εξαιρέσεις. Πρώτον, σε περίπτωση που οι περαιτέρω οικονομικές κυρώσεις της Δύσης προκαλέσουν την βεβαιότητα στην ρωσική κυβέρνηση ότι θα πληρώσει σημαντικό πολιτικό κόστος για την κατάσταση στην Ουκρανία (για παράδειγμα αν φτάσει σε σημείο να αποσταθεροποιηθεί το ρωσικό τραπεζικό σύστημα ή να υπάρξει αδυναμία του κράτους να καταβάλει κοινωνικές παροχές χωρίς μεγάλο κίνδυνο πληθωρισμού), τότε υπάρχει ενδεχόμενο αυτή (αντί να υποχωρήσει) να ασκήσει την επιλογή της κλιμάκωσης, δεδομένου ότι δεν θα έχει πλέον κάτι σημαντικό να χάσει, ενώ η εισβολή μπορεί να μειώσει το πολιτικό κόστος της οικονομικής αποσταθεροποίησης. Δεύτερον, σε περίπτωση που υπάρξει σημαντική αύξηση των εσωτερικών πιέσεων στην ουκρανική μεταβατική κυβέρνηση ή σημαντική αλλαγή στάσης από τις Ηνωμένες Πολιτείες στο θέμα της στρατιωτικής υποστήριξης, ενδέχεται αυτή να προσπαθήσει να επιβάλει την βούλησή της στις ανατολικές επαρχίες.
Με βάση της τάσεις που κυριαρχούν τώρα, είναι δύσκολο να πραγματοποιηθεί οποιοδήποτε από τα δύο αυτά σενάρια. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν κανέναν λόγο να υποστηρίξουν μία ένοπλη σύγκρουση μεταξύ των κυβερνητικών δυνάμεων και των ενόπλων ανταρτών στην ανατολική Ουκρανία, ενώ μέχρι στιγμής η ουκρανική κυβέρνηση έχει δείξει ότι δεν είναι διατεθειμένη να ρισκάρει μία ρωσική εισβολή, ειδικά εν όψει μίας εκλογικής διαδικασίας στην οποία αναμένεται να επικρατήσει υποψήφιος φίλα προσκείμενος στις παρατάξεις που την υποστηρίζουν. Παράλληλα, η Ρωσία μέχρι στιγμής καταφέρνει να επιτύχει έναν ουσιαστικό στόχο της πολιτικής της (δηλαδή την παρεμπόδιση των εκλογών), χωρίς να χρειαστεί να ασκήσει βία, ενώ οι πρώτες πληροφορίες για τις οικονομικές κυρώσεις κάνουν λόγο για παρεμβάσεις σε επίπεδο προσώπων και των περιουσιών τους, όχι για οικονομικές εμπλοκές σε κλαδικό επίπεδο.[3]
Σε αυτό το πλαίσιο, βασικός παράγοντας για την βραχυχρόνια εξέλιξη της κατάστασης θα είναι η βούληση της Δύσης να προχωρήσει σε κλαδικές οικονομικές κυρώσεις ενάντια στην Ρωσία και το αν αυτές θα είναι αρκετά ισχυρές ώστε να δημιουργήσουν σημαντικό πολιτικό πρόβλημα στην ρωσική κυβέρνηση. Από την πλευρά της Ρωσίας, είναι σημαντικό το πόσο θα καταφέρει να διατηρήσει για μακρό χρονικό διάστημα την ισχύ και την συνοχή των σχηματισμών που έχουν αναπτυχθεί στην ανατολική Ουκρανία και να διατηρήσει την παθητική ουδετερότητα των τμημάτων του πληθυσμού που δεν είναι ενεργά εμπλεγμένα στην αντιπαράθεση. Τέλος, σημαντική ένδειξη για την στάση της ουκρανικής κυβέρνησης (εκτός από την κατανομή των στρατιωτικών της δυνάμεων στην ανατολή και δημόσιες δηλώσεις) είναι και η στάση της στο θέμα της Κριμαίας και η στάση της απέναντι στον Δεξιό Τομέα και άλλες εθνικιστικές πολιτικές δυνάμεις στο εσωτερικό της. Είναι συνεπώς σημαντικό οι αναγνώστες που ενδιαφέρονται για τις εξελίξεις στην Ουκρανία να παρακολουθούν στενά τις ειδήσεις για πληροφορίες που να είναι σχετικές με αυτούς τους παράγοντες.
Ευριπίδης Τσακιρίδης – www.tsakiridis.org
—
Σημειώσεις
1. Σχετικοί πίνακες εδώ : http://socis.kiev.ua/ua/press/rezultaty-doslidzhennja-ukrajina-prezydentski-vybory-2014-kviten.html
2. Για τις δηλώσεις του Poroshenko όρα ενδεικτικά: Colin Freeman, “Petro Poroshenko, the billionaire chocolate baron hoping to become Ukraine’s next president,” The Telegraph, March 29 2014.
3. Arshad Mohammed, “Exclusive: U.S., EU seen imposing sanctions on Russia on Monday – sources,” Reuters, April 25 2014.
http://e-amyna.com/
Μοιραστείτε
Η ΣΕΛΙΔΑ ΜΑΣ ΣΤΟ FACEBOOK
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου